https://chemedu.cfu.ac.ir/ پژوهش در آموزش شیمی fa daily 1 Wed, 23 Sep 2026 00:00:00 +0330 Wed, 23 Sep 2026 00:00:00 +0330 https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4451.html پیشینه و اهداف: علیرغم اینکه مفهوم پیوند هیدروژنی بیش از یک قرن است که نه تنها در شیمی بلکه در سایر شاخه‌های علم نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، هنوز در مورد معنای این اصطلاح اساسی بحثی وجود دارد. با توجه به اهمیت پیوند هیدروژنی و نتایج تجربی اخیر مشاهده شده، در این بررسی سعی شده است جنبه‌های جالب مفهوم پیوند هیدروژنی که کمتر در کتاب‌های درسی به آن پرداخته شده است، مورد بحث قرار گیرد. امید است این بحث برای معلمان و دانش آموزان شیمی مفید باشد. روش‌ها:‌ این مطالعه به روش کتابخانه‌ای و با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر علمی مانند گوگل اسکولار انجام شد. در این مطالعه، تلاشی برای بررسی اطلاعات جمع‌آوری‌شده و ارائه دیدگاهی ثابت در مورد تعریف پیوند هیدروژنی، دسته‌بندی‌های آن و جنبه‌های مرتبط انجام شد. یافته‌ها: با مطالعه دقیق، یک تعریف عملی از پیوند هیدروژنی به دست آمده است. علاوه بر این، گزارش‌های مختلف در مورد پیوند هیدروژنی نشان می‌دهد که این پیوند نه تنها با اتم‌های نیتروژن، اکسیژن و فلوئور، بلکه در شرایط خاص، بین سایر اتم‌ها مانند بور، کربن و حتی خود هیدروژن نیز می‌تواند تشکیل شود. بخش‌های بعدی به بحث در مورد پیوندهای هیدروژنی متقارن و نتایج محاسبات شیمیایی کوانتومی مربوط به این موضوع اختصاص دارد. نتیجه‌گیری: این تحقیق با تمرکز بر تعریف مجدد پیوند هیدروژنی، مروری جامع در مورد این موضوع با توجه خاص به پیوند هیدروژنی متقارن ارائه می‌کند. با توجه به اطلاعات گسترده موجود در مورد پیوند هیدروژنی، این مقاله قصد دارد، جنبه‌های خاصی از این پیوند عجیب و غریب را روشن کند. توصیه می‌شود که از محاسبات شیمیایی کوانتومی برای بررسی بیشتر پیوند هیدروژنی استفاده شود تا درک عمیق‌تر و کاملی از این پیوند شیمیایی پیچیده به دست آید. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4452.html پیشینه و اهداف: مدل‌های اتمی یکی از مفاهیم کلیدی در آموزش شیمی و فیزیک هستند که فهم آن‌ها نقش مهمی در درک ساختار ماده و ویژگی‌های میکروسکوپی آن دارد. با این حال، آموزش این مدل‌ها، به‌ویژه در گذار از مدل‌های کلاسیکی مانند مدل بوهر به مدل‌های جدید بر پایه مکانیک کوانتومی، با چالش‌های متعددی همراه است. روش‌ها:‌ این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل چالش‌های آموزشی مدل‌های اتمی انجام شد و بر مبنای مرور نظام‌مند منابع علمی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ طراحی گردید. نوآوری این مطالعه در ارائه‌ی یک چارچوب تحلیلی سه‌گانه (محتوایی، شناختی و فناورانه) برای طبقه‌بندی چالش‌ها و ارائه راهبردهای مشخص برای هر دسته است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که یکی از مشکلات اصلی، ارائه‌ی مدل‌های مختلف به‌صورت جداگانه و بدون توجه به سیر تاریخی و تکاملی آن‌هاست، که موجب بدفهمی مفاهیم علمی و ایجاد تصورات نادرست در ذهن دانش‌آموزان می‌شود. همچنین، آموزش مدل‌های کوانتومی به دلیل ماهیت انتزاعی آن‌ها، نیازمند بهره‌گیری از روش‌های تدریس تعاملی و ابزارهای فناورانه است. درحالی‌که بسیاری از معلمان به دلیل کمبود آموزش‌های تخصصی یا امکانات فنی، به شیوه‌های سنتی تدریس اکتفا می‌کنند. نتیجه‌گیری: بر این اساس، بازنگری در برنامه‌های درسی، توانمندسازی معلمان و استفاده هدفمند از فناوری‌های آموزشی می‌تواند به ارتقای کیفیت یادگیری مفاهیم بنیادین و پرورش تفکر علمی در دانش‌آموزان کمک کند. همچنین، توجه به این چالش‌ها نقش مهمی در بهبود یادگیری مفاهیم بنیادین علم و پرورش تفکر علمی در دانش‌آموزان خواهد داشت. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4454.html پیشینه و اهداف: هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد و مولفه‌های مقالات منتشرشده در حوزه آموزش شیمی سبز در چارچوب نظری دانش‌ آموزش محتوا (PCK) است. جامعه آماری این مطالعه، مقالات آموزش شیمی سبز منتشرشده در مجلات علمی و معتبر است. روش‌ها:‌ با مرور سیستماتیک در پایگاه اطلاعاتی مجلات تخصصی نور، بانک اطلاعات نشریات کشور، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و گوگل اسکالر و حذف موارد تکراری، تعداد 30 مقاله در محدودة زمانی 1383 تا 1403 بازیابی شده است. عنوان، چکیده و کلید واژگان این مقالات وارد نرم افزار MaxQDA شده و بعد از کدگذاری تحلیل شده است. یافته‌ها: نتایج حاکی از آن است که پس از سال 1383 شاهد موج‌های افزایشی در تعداد مقالات آموزش شیمی سبز پذیرش‌شده از طرف مجلات علمی هستیم که در این بین، نشریه «پژوهش در آموزش شیمی» دارای بیشترین سهم است. از بین زیر گروه‌های شیمی، بیشترین سهم به «الکتروشیمی»، «شیمی آلی» و «نانو شیمی» اختصاص دارد. اغلب جهت‌گیری مقالات، پایداری و آزمایشگاهی است. از بین اصول دوازده‌گانه شیمی سبز، تمرکز مقالات به ترتیب بر اصول ششم (طراحی بهینه برای استفاده از انرژی)، دوم (اقتصاد اتمی)، اول (پیشگیری از تولید زباله) و هفتم (استفاده از مواد تجدیدپذیر) به تعداد 11، 7، 5 و 4 مقاله است. در مورد اهداف هفده‌گانه توسعه پایدار، توجه مقالات به ترتیب بر اهداف چهارم (آموزش با کیفیت)، یازدهم (شهرها و جوامع پایدار)، هفتم (انرژی مقرون به صرفه و پاک)، هشتم (کار شایسته و رشد اقتصادی)، سوم  (سلامت و تندرستی خوب) و ششم (آب تمیز و فاضلاب)  به تعداد 28، 13، 11، 7، 6 و 3 مقاله است. نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل فراوانی کدها، سلسله مراتبی از اهمیت کدها وجود دارد که منعکس کننده ابعاد و مؤلفه‌های اصلی پژوهش در آموزش شیمی سبز ایران است. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4457.html پیشینه و اهداف:  پیشرفت‌های اخیر در هوش مصنوعی، تحولاتی چشمگیر در آموزش زبان انگلیسی برای اهداف خاص ایجاد کرده‌است. با وجود مطالعات متعدد درباره کاربرد هوش مصنوعی در آموزش زبان، پژوهشی نظام ‌مند درباره نگرش دانشجو معلمان آموزش علوم تجربی نسبت به یادگیری زبان تخصصی این رشته  از جمله، زبان تخصصی شیمی با این فناوری جدید انجام نشده‌است. این مطالعه با هدف بررسی دیدگاه‌های دانشجومعلمان درباره مزایا، چالش‌ها و ملاحظات اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در یادگیری زبان تخصصی شیمی انجام شد.روش‌ها:‌ در این مطالعه توصیفی-پیمایشی، 25 دانشجو معلم خانم، رشته آموزش علوم تجربی دانشگاه فرهنگیان تبریز به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با پرسش‌نامه محقق ‌ساخته (شامل 16 گویه بسته‌پاسخ از نوع بله خیر . چند گزینه‌ای و یک سوال بازپاسخ) جمع‌آوری و با آمار توصیفی (فراوانی، درصد) و تحلیل مضمونی پاسخ ‌های کیفی تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد، شرکت‌کنندگان با تأکید ویژه بر قابلیت‌های شخصی‌سازی یادگیری  و تعامل آموزشی به طور کلی نگرش مثبتی به هوش مصنوعی داشتند. دانشجو معلمان پرکاربر نسبت به کم‌ کاربران ارزیابی مطلوب‌ تری از کاربرد هوش مصنوعی در یادگیری زبان تخصصی نشان دادند. چالش‌های اصلی، شامل نگرانی درباره امنیت داده‌ها ، دسترسی غیر یکسان  و کاهش تعاملات بشری به دلیل استفاده از هوش مصنوعی بود.نتیجه‌گیری: با وجود محدودیت حجم نمونه، یافته‌ها حاکی از قابلیت بالای هوش مصنوعی در ارتقای آموزش زبان تخصصی شیمی است. نیاز به توسعه محتوای بومی و برگزاری کارگاه‌های عملی از دیگر نتایج پژوهش بود. پیشنهاد می‌شود، برنامه‌های تربیت معلم، سواد هوش مصنوعی و ملاحظات اخلاقی آن را در برنامه درسی تربیت معلم رشته‌های گوناگون لحاظ کنند. تحقیقات بعدی می‌توانند، به بررسی تأثیرات بلند مدت استفاده از هوش مصنوعی در آموزش زبان تخصصی شیمی و مقایسه دیدگاه ذینفعان مختلف در این موضوع بپردازند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4460.html پیشینه و اهداف: تحلیل و بررسی محتوای کتاب‌های درسی نقش مهمّی در کیفیت‌بخشی به فرآیند یاددهی و یادگیری دارند. جهت رسیدن به این منظور روش‌ها و تکنیک‌های مختلفی وجود دارد که توسط اندیشمندان مختلف ابداع شده است. هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب شیمی آلی ولهارد ( جلد1و2و3) ویرایش هفتم، چاپ سال 1400  با استفاده از روش ویلیام رومی به منظور تعیین میزان فعال‌بودن محتوای آموزشی و ارزیابی نقش آن در افزایش مشارکت و درگیری یادگیرنده در فرایند یادگیری است. روش‌ها:‌ این پژوهش از نظر رویکرد کیفی و از نوع روش تحلیل محتوا و جامعه آماری تحقیق شامل کتاب شیمی آلی ولهارد ویرایش هفنم، چاپ سال 1400 است. حجم نمونه در هر مورد با استفاده از جدول مورگان تعیین و واحدهای تحلیلی انتخابی جهت تحلیل، توسط هوش مصنوعی و به شکل تصادفی  انتخاب شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که ضریب درگیری متن در کتاب شیمی آلی ولهارد برابر با 0095/0 است که نشان‌دهنده این موضوع است که متن کتاب شیمی آلی ولهارد غیرفعال نوشته شده‌ است. ضریب درگیری برای تصاویر و سوالات نیز به ترتیب 0118/0 و 289/7 است که خارج از محدوده مطلوب مورد نظر ویلیام رومی است و نشان می‌دهد، غیر فعال یا خارج از توان یادگیرنده هستند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که غیر فعال‌بودن محتوای کتاب درسی می‌تواند، زمینه‌ساز بازنگری در طراحی و تدوین کتاب‌های درسی باشد تا با به کارگیری روش‌های آموزشی فعال‌تر، فرایند یاددهی-یادگیری بهبود یافته و اهداف سرفصل‌های مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به طور موثرتری تحقق یابد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4473.html پیشینه و اهداف: تسلط کامل آموزشگر بر نظریه ­های اتمی، تأثیرات مثبتی بر عمق بخشی به آموزش علوم پایه خواهد داشت. هدف از این پژوهش، سنجش درک مفهومی نظریه­ های اتمی و خصوصیات بارز آنها، علت پیدایش و ناتوانی هر نظریه توسط دانشجومعلمان رشته ­آموزش فیزیک و شیمی به عنوان مدرسین آینده ­ی نظام آموزشی است. روش‌ها:‌ پژوهش حاضر،کیفی، از نوع پدیدارشناسی تفسیری است. جامعه پژوهش دانشجومعلمان سال اول رشته‌های آموزش فیزیک و شیمی دانشگاه فرهنگیان تبریز در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف، تعداد 25 نفر؛ نمونه‌ی پژوهش را تشکیل دادند. تصمیم‌گیری برای پایان نمونه‌گیری، مبتنی بر اشباع ایده‌ی نظری است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده که مصاحبه‌های ضبط شده به روش استرابرت و کارپینتر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. به منظور صحت داده‌ها و اطلاعات در پژوهش حاضر از 4 معیار مقبولیت، قابلیت اعتماد، تائیدپذیری و انتقال‌پذیری استفاده شد یافته‌ها: با تحلیل دانسته ­های شرکت­ کنندگان از مفاهیم، تاریخچه و روند تکامل نظریه ­های اتمی از نظریه دالتون تا نظریه موجی شرودینگر، 4 مضمون اصلی شامل کج­ فهمی در باب مدل ­های اتمی، فقدان یا نقص دانش تاریخی از نظریه­ های اتمی، لزوم بازنگری محتوای درسی و راهبردهای ارتقای دانش نظری مدل اتمی و 22 مضمون فرعی استخراج گردید. نتیجه‌گیری: نتایج، گویای آن است که درک بیشتر  شرکت­ کنندگان از اتم به صورت نظریه اتمی بور بوده و درک نسبتاً مناسبی از هسته شامل پروتون و نوترون و مدارهای الکترونی بر پایه این نظریه دارند. علی­رغم این موضوع ضعف عمده در درک نظریه اتمی شرودینگر مشهود است. اکثر شرکت ­کنندگان، هیچ ذهنیت منسجمی از ابرالکترونی نظریه کوانتومی، خاصیت دوگانه موجی- ذره­ای الکترون­ها و تفاوت آن با مدارهای ساده اتمی بور نداشتند. بنابراین می ­توان با بازنگری در برنامه ­های درسی مقطع متوسطه و دانشگاه و ارائه راهبردهای علمی و عملی گام­های مؤثری در برطرف‌کردن این کج­ فهمی ­ها و ضعف­ ها برداشت. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4579.html پیشینه و اهداف: این پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی و طراحی طولی با هدف بررسی تاثیر آموزش زودهنگام در بروز کج‌فهمی ­های دانش­ آموزان پایه نهم در مدارس دخترانه فرزانگان تبریز و مقایسه آن با درک همان دانش ­آموزان در پایه دهم انجام شد. برای این منظور مبحث نام­گذاری ترکیبات یونی و مولکولی انتخاب گردید. روش‌ها:‌ جامعه آماری این پژوهش 37 نفر از دانش ­آموزان دختر پایه نهم مدرسه فرزانگان شهرستان تبریز بودند که به عنوان نمونه و با روش نمونه­ گیری در دسترس انتخاب شدند. به منظور کنترل متغیرهای مخدوشگر و اطمینان از همتاسازی گروه­ها، از دانش­ آموزان یکسان در دو سال متوالی استفاده شد. ابزار اندازه ­گیری و گردآوری اطلاعات، پرسش‌نامه محقق ساخته­ای مشتمل بر 7 سوال چهار­گزینه ­ای و تشریحی در مورد قواعد نام­گذاری ترکیبات یونی و مولکولی بود که روایی آن توسط چند تن از متخصصان مورد تایید قرار گرفت. پایایی سوالات با احتساب ضریب آلفای کرونباخ در نرم­ افزار spss، 0/84 و ضریب معناداری داده­ ها در آزمون T مستقل برای کل نمرات، 0/001 به دست آمد (p <0/05). یافته‌ها: یافته ­های پژوهش نشان داد که در نام‌گذاری ترکیبات شیمیایی بین درک دانش ­آموزان در پایه نهم و دهم، تفاوت معناداری وجود دارد. یکی از عوامل تاثیرگذار آموزش منابع ­درسی زودتر از موعد به دانش­­ آموزان پایه نهم تشخیص داده شد که به صورت کج­ فهمی ­های آموزشی در آنان قابل مشاهده بود. نتیجه‌گیری: این مطالعه ضرورت بازنگری در روش‌های تدریس، به‌ویژه استفاده از راهبردهای فعال یادگیری و ارزشیابی‌های تشخیصی را برای رفع کج‌فهمی‌های پایدار تأیید می‌کند. یافته‌ها برای معلمان شیمی و برنامه‌ریزان درسی در طراحی مداخلات آموزشی هدفمند کاربرد دارد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4605.html پیشینه و اهداف: سبک‌های تدریس معلمان و یادگیری دانش‌آموزان ازجمله متغیرهای اثرگذار در ارائه آموزش متناسب با پرورش مهارت‌های انتقادی یادگیرندگان، است. هدف این پژوهش پیش‌بینی مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان در درس شیمی  بر اساس سبک‌های تدریس و یادگیری، بود. روش‌ها:‌ روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر تبریز به تعداد720 نفر بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 256 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب گردیدند. به‌منظور گردآوری داده‌ها در این پژوهش از پرسش‌نامه‌های سبک تدریس گراشا و ریچمن(1996)، سبک‌های یادگیری توولر و دیبوی(۲۰۰۳) و مهارت‌های تفکر انتقادی گنجی  و همکاران(2013)، استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه، بکار گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سبک‌های تدریس، یادگیری و مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان در درس شیمی رابطه معنادار وجود دارد. متغیرهای پیش‌بین توانستند، 4/68 درصد تغییرات را در متغیر مهارت‌های تفکر انتقادی پیش‌بینی کنند. در بین متغیرهای پیش‌بین، سبک تدریس تسهیل گری بیشترین قدرت پیش‌بینی کنندگی را دارد و بعدازآن به ترتیب سبک تعاملی، مشاهده‌ای، مرجعیت رسمی، مدل شخصی، تجربی و گروهی، قرار داشتند. همچنین قدرت پیش‌بینی در سبک‌های  تخصصی، اکتشافی و ساختاریافته، معنی‌دار نیست. نتیجه‌گیری: نتایج بر نقش سبک‌های تدریس و یادگیری در افزایش مهارت‌های انتقادی دانش‌آموزان درس شیمی تأکید دارد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4459.html یکی از انتخاب‌های حیاتی جوانان پس از پایان تحصیلات متوسطه، انتخاب رشته تحصیلی است که تأثیر زیادی بر آینده شغلی آنها دارد. این مطالعه به طراحی یک مدل مفهومی برای شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر جذب دانش‌آموزان به رشته شیمی می‌پردازد. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد، به تحلیل شاخص‌ها و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر انتخاب رشته شیمی و هدایت تحصیلی دانش‌آموزان مستعد پرداخته است. برای گردآوری اطلاعات در بخش کیفی تحقیق، از مصاحبه‌های ژرف‌نگر به‌صورت هدایت کلیات و نیمه‌ساختار یافته استفاده شد و تجزیه و تحلیل اطلاعات در راستای طراحی مدل کیفی پژوهش به ‌روش استراوس و کوربین صورت گرفت. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی، پس از مصاحبه با 23 فارغ‌التحصیل رشته شیمی، 16 مشاور تحصیلی، و 18 استاد دانشگاه رشته شیمی نتایج به مرحله اشباع رسید. نتایج تحلیل داده‌های به دست آمده از مصاحبه‌ها طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به ایجاد مدل پیشنهادی جهت شناسایی عوامل موثر بر جذب دانش‌آموزان به رشته شیمی بر مبنای نظریه‌پردازی داده‌بنیاد منجر شد. نتایچ بر اساس مدل مفهومی نشان داد که در هدایت تحصیلی دانش‌آموزان به رشته شیمی باید به مؤلفه‌های آموزشی، توسعه فرصت‌های شغلی، تبلیغات و آگاهی‌بخشی، ترویج تحقیق و توسعه، سیاست‌های حمایتی، توسعه فناوری و نوآوری، فرهنگ‌سازی و تغییر نگرش جامعه، و نقش افراد مؤثر در زندگی دانش‌آموز توجه شود. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4456.html پیشینه و اهداف: داربست‌زنی یکی از روش‌های تدریس مؤثر است که می‌تواند در زمینه آموزش شیمی با توجه به ماهیت انتزاعی بسیاری از مفاهیم آن مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این مطالعه ارائه خلاصه‌ای از تحقیقات گزارش شده در زمینه آموزش مفاهیم شیمی، به خصوص در حوزه شیمی آلی و آزمایشگاهی، با استفاده از داربست‌زنی، برای مدرسان آموزش شیمی است. روش‌ها‌: پژوهش حاضر به روش مرور نظام‌مند با استفاده از منابع معتبر انجام شده است. در سه پایگاه داده دانشگاهی شامل اسکوپوس، اریک (پایگاه‌های انگلیسی) و پایگاه داده الکترونیک جهاد دانشگاهی (پایگاه فارسی) با استفاده از کلیدواژه‌های Scaffolding و داربست‌زنی و نظایر آن‌ها در مرحله اول و کلیدواژه‌هایی مانند Chemistry، Organic شیمی، آلی در مرحله دوم، جستجو انجام شد. 304 مقاله منتشر شده بین سال‌های 2011 و 2024 که تأکید بر دیدگاه‌های آموزشی و کاربردی در زمینه داربست‌زنی داشتند، در بررسی اولیه انتخاب شدند که پس از غربالگری‌های لازم، تعداد 20 مقاله نهایی شد. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که داربست‌زنی صرفاً به معنای یادگیری با حمایت معلم نیست، بلکه پشتیبانی خاص و ایجاد موقعیتی است که به دانش‌آموزان نوعی فشار آموزشی مثبت اعمال می‌کند و آن‌ها را قادر می‌سازد تا در سطح بالاتری از عملکرد، کار کنند. زمانی که معلم نمی‌داند که فهم ناقص دانش‌آموز مربوط به کدام قسمت از درس است با استفاده از داربست‌زنی می‌تواند به حمایت دانش‌آموز بپردازد و این یک مزیت مهم روش آموزش با استفاده از داربست‌زنی است. نتیجه‌گیری: بررسی حاضر نشان می‌دهد که اگرچه آموزش با استفاده از داربست‌زنی نسبتاً وقت‌گیر است، ولی برای آموزش بسیاری از مفاهیم مشکل و انتزاعی، به ویژه مفاهیم شیمی آلی و آزمایشگاهی، بسیار کارآمد بوده و مدرسانی که درگیر آموزش شیمی هستند متناسب با نوع مسئله و توانایی یادگیرنده‌ها می‌توانند از این روش‌ها استفاده کنند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4625.html پیشینه و اهداف: الگوی یادگیری معکوس با ترکیب امکانات فضای مجازی و پیشرفته فناوری در کنار یادگیری حضوری به عنوان یکی از شیوه های مؤثر در یادگیری پایدار درس شیمی معرفی می شود. هدف عملیاتی در کلاس شیمی یادگیری مفاهیم و قواعد علم شیمی، تجزیه و تحلیل این مفاهیم و کاربرد آنها در زندگی، پرورش تفکر، خلاقیت و روحیه ی پژوهشگری است که در الگوی معکوس مجازی قابلیت تحقق دارد. روش‌ها‌: پژوهش حاضر در حوزه هدف کاربردی و در حوزه ماهیت، جنبه اکتشافی و از نظر شیوه اجرا کمی می‌باشد. ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی و مقالات معتبر، ابعاد، شاخص ها و مؤلفه ها با تحلیل محتوای ادبیات پژوهش استخراج گردید. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۵۰ دبیر شیمی استان آذربایجان غربی بود که از میان آن‌ها ۱۵۵ نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده به‌عنوان نمونه انتخاب شدند.ابزار پرسشنامه محقق ساخته طبق مقیاس 5 امتیازی لیکرت، بین نمونه آماری استفاده گردید و داده‌ها اولویت‌بندی و اعتبار‌سنجی شدند. به منظور آزمون مدل مفهومی تحقیق از نرم‌افزار Smart PLS بهره گرفته شد. یافته‌ها: الگوی حاضر شامل 10 بُعد، 42 مؤلفه و 89 شاخص بود. ابعاد مدل شامل اهداف،  پشتیبانی و سازمانی،  طراحی آموزشی،  یاددهنده،  یادگیرنده، راهبردهای تدریس،  فناوری،  محتوای یادگیری، روانشناختی تربیتی، ارزشیابی بودند. با بررسی فرضیه‌های تحقیق و برازش کلی مدل، آلفای کرونباخ برای تمامی عوامل بالای7/0و بار عاملی بسیار بالاتر از 3/0 حاصل شد. پایایی ترکیبی نیز بالای 7/0 بود که نشان از پایایی سازگاری درونی خوب مدل داشت. کلیه متغیرها دارای رابطه ای مثبت و سطح معناداری قابل قبول بودند. نتیجه‌گیری: بهبود یادگیری آموزش نوین شیمی در نظام آموزش و پرورش در گرو اعمال الگویی نظام مند برای ایجاد هماهنگی و ارتباط مناسب و مؤثر بین عناصر و اجزای آموزش معکوس مجازی است. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4627.html پیشینه و اهداف: با وجود اهمیت آموزش هم‌زمان و رعایت پیش‌نیازها در یادگیری برخی مفاهیم پایه‌ای شیمی، ارائه‌ی ناپیوسته‌ی آن‌ها می‌تواند، موجب یادگیری سطحی شود. در این پژوهش، تأثیر آموزش مبحث الکترونگاتیوی بر درک مفهومی دانشجویان رشته‌ی آموزش شیمی از پیوند هیدروژنی و ضرورت آموزش هم‌زمان و پیوسته‌ی این دو مبحث مورد بررسی قرار گرفت. روش‌ها‌: این مطالعه، پژوهشی کاربردی و نیمه‌تجربی با طرح تک‌گروهی پیش‌آزمون–پس‌آزمون بود و با نمونه‌گیری سرشماری بر روی ۴۶ دانشجوی آموزش شیمی (ورودی ۱۴۰۲) از دو پردیس دخترانه و پسرانه، شامل ۲۳ دختر و ۲۳ پسر، دانشگاه فرهنگیان زاهدان انجام شد. ابزار پژوهش، آزمونی ۱۰ سوالی بود که روایی محتوایی آن با نظر ۹ نفر از استادان آموزش شیمی تأیید (1= CVR) و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ برابر 803/0 اثبات شد. پیش‌آزمون اجرا، آموزش یک جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای ارائه و پس‌آزمون یک ماه بعد گرفته شد. داده‌ها با آزمون t زوجی و محاسبه اندازه اثر (Cohen’s d) در نرم‌افزارSPSS  تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل‌های آماری نشان داد که آموزش مفهومی و تلفیقی الکترونگاتیوی و پیوند هیدروژنی، تأثیر مثبت و قابل توجهی بر درک مفهومی دانشجومعلمان داشته است (06/27= t، 05/0< p، 00/4= d). درصد پیشرفت در اکثر پرسش‌ها بسیار بالا بود و این روش آموزشی باعث شد نقاط ضعف پیشین دانشجویان برطرف شده و تسلط آن‌ها بر تعریف مفهومی و شرایط تشکیل پیوند هیدروژنی و تأثیر ترکیبی تعداد و قدرت این پیوند بر خواص فیزیکی مولکول‌ها افزایش یابد. نتیجه‌گیری: نتایج ضرورت توجه به پیش‌نیازهای مفهومی در آموزش شیمی را برجسته کرده و بازنگری در محتوای کتاب‌های درسی را توصیه می‌کنند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4650.html پیشینه و اهداف: آموزه‌های قرآن کریم و احادیث پیامبر اسلام (ص) از آغاز، مسلمانان را به علم‌آموزی و جستجوی دانش تشویق می‌کرد. در ابتدا تمرکز بر علوم دینی مانند فقه، تفسیر و کلام بود، اما با گسترش حکومت اسلامی، نیاز به علوم ابزاری برای اداره جامعه، دفاع و پیشرفت تمدن احساس شد. این رویکرد سبب شد، مسلمانان به شاخه‌هایی از علوم مانند شیمی نیز توجه ویژه نشان دهند. روش‌ها‌: این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای انجام شد. منابع مورد استفاده شامل کتاب‌های تاریخی و علمی، مقالات فارسی و بین‌المللی، و تارنماهای معتبر بود. داده‌ها با روش تحلیلی، تفسیری و موضوعی مورد بررسی و ترکیب قرار گرفتند. یافته‌ها: نیازهای عملی مسلمانان، از جمله نگارش قرآن و ساخت ابزارهای دفاعی، سبب رشد علوم ابزاری مانند شیمی شد. در پرتو آموزه‌های دینی، مسلمانان نگرشی تلفیقی میان دین و علم پدید آوردند و در مسیر توسعه روش‌های آزمایشگاهی، ابزارهای جدید و شناخت ترکیبات شیمیایی گام‌های مؤثری برداشتند. شکل‌گیری روش‌های تجزیه‌ای و اختراعاتی مانند «انبیق» از جمله دستاوردهای آنان بود. نتیجه‌گیری: در اندیشه اسلامی، علم و دین دو جلوه از حقیقت واحدند و تعارضی میان آن‌ها وجود ندارد. این نگرش سبب شد، مسلمانان، شیمی را نه تنها به‌عنوان دانشی کاربردی بلکه به‌عنوان راهی برای شناخت خلقت الهی بنگرند. آنان با پایه‌گذاری شیمی تجربی و کشف موادی چون الکل، مسیر پیشرفت علمی جهان و زمینه‌ساز انقلاب علمی اروپا را فراهم کردند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4652.html پیشینه و اهداف: در این پژوهش، میزان انطباق محتوای شیمی کتاب‌های علوم تجربی دوره ابتدایی با استانداردهای آموزش محیط ‌زیست و اهداف سند برنامه درسی ملی بررسی شد. مؤلفه‌های کلیدی آموزش محیط ‌زیست از طریق مرور منابع علمی مرتبط به‌ویژه سند برنامه درسی ملی استخراج و مبنای تحلیل قرار گرفت. روش‌ها‌: پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد کمی انجام شد. برای تحلیل داده‌ها از الگوی آنتروپی شانون به‌عنوان ابزاری علمی جهت سنجش توزیع و اهمیت مفاهیم و نیز از نرم‌افزار R نسخه 4.5.0)) استفاده گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه کتاب‌های علوم تجربی دوره ابتدایی بود؛ از میان این کتاب‌ها، بخش شیمی به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد تا محتوای آن از نظر انطباق با استانداردهای آموزش محیط ‌زیست و اهداف سند برنامه درسی ملی مورد تحلیل قرار گیرد. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیست اختصاصی طراحی‌شده توسط پژوهشگران بود. هم‌چنین به‌منظور افزایش اعتبار یافته‌ها، از روش خودبازبینی(self-review)  و قضاوت متخصصان علوم تربیتی بهره گرفته شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد، در محتوای شیمی کتاب‌های علوم تجربی ابتدایی، مؤلفه «آب» دارای بیشترین ضریب اهمیت (386/0) و مؤلفه «هوا» دارای کمترین ضریب اهمیت (257/0) است. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که بازنگری و اصلاح محتوای بخش شیمی کتاب‌های درسی علوم تجربی با تأکید بر توازن در توزیع مؤلفه‌های محیط‌ زیستی، می‌تواند به پرورش نگرش و رفتار مسئولانه‌تر دانش‌آموزان در زمینه حفاظت از محیط ‌زیست منجر شود. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4655.html پیشینه و اهداف: جهان امروز شاهد حضور گسترده سیستم‌های به هم پیوسته و چندبعدی است که درک عمیق سازوکار و الگوهای رفتاری آن‌ها به یک ضرورت آموزشی تبدیل شده است. این ضرورت، لزوم گنجاندن آموزش تفکر سیستمی را در سطوح مختلف تحصیلی آشکار می‌سازد. در این راستا، تلفیق این نگرش با برنامه‌ریزی درسی شیمی می‌تواند، به پرورش دیدگاه جامع‌نگر در دانشجویان بینجامد. این مطالعه با هدف طراحی محتوای آموزشی نوآورانه برای مبحث سنتز سبز، با تکیه بر چارچوب تفکر سیستمی و تأکید بر روش‌های الکتروشیمیایی انجام شده است. روش: تحقیق حاضر با رویکرد توسعه‌ای-کاربردی انجام شده است. مراحل اجرای پژوهش به این شرح است: ابتدا تدوین جدول هم‌خوانی اهداف و محتوا، سپس گردآوری داده‌ها از طریق مطالعه منابع معتبر علمی (کتاب‌های مرجع، پایگاه‌های اطلاعاتی و مقالات پژوهشی) و در نهایت انتخاب مطالعه موردی: تولید سوخت زیستی اتانول از دی‌اکسید کربن به عنوان راهکاری برای کاهش آلاینده‌های جوی. در مرحله طراحی آموزشی، پس از بررسی جامع روش‌های تولید اتانول (شامل رویکردهای بیوشیمیایی، فتوسنتزی و حرارتی)، روش الکتروشیمیایی به عنوان گزینه برتر معرفی گردید. یافته‌ها: در این طراحی، دو اصل کلیدی کاربست مؤلفه‌های تفکر سیستمی و به کارگیری روش‌های یادگیری مشارکتی برای تقویت مهارت‌های تحلیلی و تصمیم‌گیری مدنظر قرار گرفت. محتوای نهایی که تولید اتانول از آب و هوا در سلول‌های الکتروشیمیایی را به عنوان نمونه عملی تفکر سیستمی در شیمی سبز معرفی می‌کند، برای تدریس در دوره کارشناسی شیمی پیشنهاد می‌شود. نتیجه‌گیری: این محتوا ضمن تقویت مهارت‌های تفکر سیستمی، دانشجویان را به ارائه راهکارهای سازگار با محیط زیست برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ترغیب می‌نماید. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4737.html پیشینه و اهداف: با وجود ارائه‌ی روش‌های رایج موازنه در کتاب درسی و منابع آموزشی، دانش‌آموزان متوسطه‌ی دوم در تشخیص نقطه‌ی شروع مناسب و انجام موازنه‌ی صحیح برخی واکنش‌ها با مشکل مواجه‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی خلأهای آموزشی موجود و ارائه‌ی روش جایگزین کارآمد برای تسهیل تعیین نقطه‌ی شروع موازنه و حل محدودیت‌های روش‌های رایج انجام شد. روش‌ها‌: پژوهش کاربردی و توصیفی–تحلیلی بود. جامعه‌ی آماری شامل کلیه‌ی دانش‌آموزان پایه‌ی دهم رشته‌های تجربی و ریاضی شهر زاهدان (۲۰۷۹ نفر) بود که ۳۳۰ نفر از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته شامل چهار سؤال چهارگزینه‌ای بود. دو سؤال مبتنی بر محتوای کتاب درسی و دو سؤال دیگر توانایی پاسخ‌گویی به مسائل فراتر از کتاب را می‌سنجید. پایایی این دو دسته سؤال با توجه به تفاوت سطح آن‌ها، به‌صورت جداگانه و با روش آزمون–بازآزمایی محاسبه و تأیید شد. روایی ابزار با نظر ۸ نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان و دبیران باتجربه‌ی شیمی تایید شد. داده‌ها با آزمون t زوجی و محاسبه اندازه اثر (Cohen’s d) در نرم‌افزارSPSS  تحلیل شدند. یافته‌ها: دانش‌آموزان در پاسخ به سؤالاتی که با آموزش‌های محدود کتاب قابل پاسخ نبودند، به‌طور معناداری ضعیف‌تر عمل کردند (05/0< p، 71/0= d). نتیجه‌گیری: بازنگری محتوای کتاب‌های درسی با تمرکز بر مفاهیم کاربردی توصیه می‌شود. پژوهش‌های آینده همچنین می‌توانند اثربخشی روش تجربی ارائه‌شده در این مطالعه را در بهبود عملکرد دانش‌آموزان ارزیابی کنند. از محدودیت‌های این پژوهش می‌توان به تمرکز بر ۶ مدرسه در یک منطقه جغرافیایی و حجم نمونه محدود اشاره کرد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4738.html پیشینه و اهداف:مطالعه اسیدها و بازها به عنوان یکی از مفاهیم محوری شیمی، تحولی عمیق از توصیفات کیفی اولیه تا مدل‌های پیچیده کمّی را طی کرده است. این مقاله مروری با هدف بررسی نظام‌مند تکامل نظریه‌های اسید و باز از تعاریف ابتدایی تا رویکردهای نوین محاسباتی و هوش مصنوعی طراحی شده است. تمرکز اصلی بر تحلیل نقاط عطف تاریخی، شناسایی محدودیت‌های هر نظریه و ارزیابی کاربردهای عملی در حوزه‌های مختلف علمی و صنعتی است. این پژوهش همچنین به بررسی جایگاه این مفاهیم در نظام آموزشی ایران و نقش روش‌های محاسباتی پیشرفته در تحول آموزش شیمی می‌پردازد.روش‌ها:در این پژوهش از روش تحقیق مروری-تحلیلی استفاده شده است. با جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر، مقالات و منابع علمی مرتبط از سال‌های ابتدایی تا جدیدترین مطالعات گردآوری و مورد بررسی قرار گرفته‌اند. فرآیند تحقیق شامل مراحل غربالگری دقیق، ارزیابی انتقادی و تحلیل محتوای کیفی و کمّی بوده است. . یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تلفیق نظریه‌های کلاسیک با روش‌های محاسباتی پیشرفته، تحولی بنیادین در پیش‌بینی و درک رفتار اسیدها و بازها ایجاد کرده است. از مهم‌ترین دستاوردها می‌توان به توسعه کاتالیست‌های هوشمند با بازدهی چشم‌گیر، طراحی داروهای هدفمند با دقت بالا و ایجاد فناوری‌های نوین زیست‌محیطی اشاره کرد. با این حال، چالش‌های مهمی در زمینه پایداری مواد در شرایط عملیاتی سخت، مصرف انرژی و تفسیرپذیری مدل‌های پیچیده همچنان نیاز به توجه دارند نتیجه‌گیری :آینده تحقیقات در این حوزه مستلزم توسعه مواد پیشرفته با قابلیت‌های خودترمیمی که قادر به تشخیص و بازیابی خودکار آسیب هستند و تقویت همکاری‌های میان‌رشته‌ای و طراحی مدل‌های محاسباتی دقیق‌تر و کاربردی‌تر است. این مسیر می‌تواند، گام‌های مؤثری در جهت حل چالش‌های موجود و گسترش مرزهای دانش در این زمینه بردارد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4741.html پیشینه و اهداف: یادگیری ۳۶ عنصر نخست جدول دوره‌ای، دریچه‌ای بنیادین برای ورود به دنیای شیمی است؛ اما برای بسیاری از دانش‌آموزان، این دریچه به چالشی سنگین و کم‌انگیزه بدل می‌شود. بهره‌گیری از رویکردهای نوین مانند بازی‌آفرینی، فرصتی ارزشمند برای فعال‌سازی یادگیری و تعامل در کلاس فراهم می‌آورد. هدف پژوهش حاضر، طراحی و ارزیابی مجموعه‌ای از بازی‌های آموزشی خلاقانه برای تقویت یادگیری و تثبیت حافظه عناصر جدول دوره‌ای در دانش‌آموزان متوسطه دوم، به‌ویژه پایه دهم، بود. روش‌ها‌: این مطالعه توسعه‌ای با رویکرد کمی و طراحی آموزشی انجام شد. مراحل شامل تحلیل محتوای کتاب درسی، تعیین اهداف یادگیری، طراحی هشت بازی آموزشی بر اساس اصول روان‌شناسی شناختی (به‌ویژه چانک‌سازی) و اعتبارسنجی محتوایی توسط متخصصان بود. برای ارزیابی کیفیت بازی‌ها، پرسش‌نامه‌ای با طیف پنج‌نقطه‌ای لیکرت در میان ۳۵ دانشجومعلم علوم تجربی توزیع شد و داده‌ها با میانگین، انحراف معیار و ضریب آلفای کرونباخ تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد، بیشتر بازی‌ها از نظر جذابیت، انسجام طراحی و تطابق با اهداف آموزشی در سطح مطلوب قرار دارند. استفاده از تکنیک چانک‌سازی موجب کاهش بار شناختی و افزایش توانایی رمزگذاری و بازیابی اطلاعات در حافظه کاری شد. سه بازی «ساعت اتمی ۳۶»، «رگبار دوگزینه» و «قطار هم‌نفس» بالاترین امتیازها را کسب کردند، در حالی که بازی «کد 1-2-3» نیازمند بازنگری بود. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که طراحی آموزشی مبتنی بر اصول شناختی و بازی‌آفرینی می‌تواند، به‌طور مؤثر در ارتقای کیفیت یادگیری عناصر جدول دوره‌ای نقش‌آفرینی کند. چارچوب ارائه‌شده، الگویی عملی برای دبیران شیمی فراهم می‌آورد و زمینه‌ساز تحقیقات آتی در سنجش اثربخشی بازی‌های آموزشی در محیط‌های واقعی یادگیری است. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4785.html پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت اجرای برنامه‌های درسی آزمایشگاه- محور رشته کارشناسی شیمی و کیفیت آموزش و یادگیری آن‌ها توسط دانشجویان در دانشگاه شهید مدنی آذربایجان صورت گرفته است. روش‌ها‌: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی از نوع توصیفی انجام گردید. مشارکت‌کنندگان شامل 18 دانشجوی سال آخر و دانش‌آموخته که به صورت هدفمند انتخاب شدند و پس از مصاحبه با نفر هجدهم اشباع نظری حاصل شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته جمع‌آوری و با روش کلایزی تحلیل شدند. یافته‌ها: از تحلیل یافته‌ها پس از ادغام و حذف موارد تکراری 190 کد معنایی اولیه و 9 مضمون اصلی و 19 مقوله فرعی استخراج شد. مضامین اصلی شامل زیرساخت‌ها و تجهیزات آزمایشگاهی، کاستی‌های اجرای برنامه‌های درسی، پیامدهای مثبت آموزشی، شایستگی‌های حرفه‌ای و ارتباط با صنعت، مدیریت ایمنی در آزمایشگاه، نقش و شایستگی‌های استادان، مدیریت زمان و برنامه‌ریزی، مهارت‌های فردی و گروهی و روش‌های آموزش و ارزشیابی بود. در نهایت یافته‌ها نشان داد که تحقق اهداف آموزشی این دروس مستلزم بازنگری اساسی در ابعاد ساختاری، آموزشی و مدیریتی، نوسازی تجهیزات، توانمندسازی استادان و ارتباط نظام‌مند با صنعت است. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نه‌تنها فهرستی از موفقیت‌ها و چالش‌ها را ارائه می‌دهد، بلکه به‌طور ضمنی شبکه درهم‌تنیده‌ای از عوامل و پیامدهای مربوطه را نیز آشکار ساخت که در نهایت «شکاف اجرایی» گسترده‌ای را بین اهداف برنامه درسی و واقعیت‌های آموزشی ایجاد کرده است. در بعد موفقیت‌ها، یافته‌ها به‌طور قاطعانه بر نقش بی‌بدیل آزمایشگاه به‌عنوان موتور محرک درک عینی و تثبیت یادگیری تأکید دارند. دانشجویان گزارش کردند که مشاهده عینی پدیده‌ها و دستکاری عملی مواد، به مفاهیم انتزاعی کسب‌شده در کلاس‌های درس، جان بخشیده و آن‌ها را به دانشی ملموس و پایدار تبدیل می‌کند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4790.html پیشینه و اهداف: به‌منظور ارتقای کیفیت آموزش در سطح کلان و پرورش نسلی اندیشمند و نقاد، شناسایی و برطرف‌کردن کج‌فهمی‌های متداول فراگیران امری ضروریست. این موضوع نه‌تنها اقدامی برای بهبود نمرات درسی، بلکه سرمایه‌گذاری بنیادین در امر آموزش است. در سال‌های اخیر تحقیقات متنوعی بر روی کج‌فهمی‌های فراگیران در مفاهیم مقطع متوسطه انجام گرفته است. این مقاله به بررسی برخی کج‌فهمی‌های متداول فراگیران در درس شیمی دهم متوسطه در بحث آرایش الکترونی پرداخته است. روش‌ها‌: به‌منظور شناسایی و بررسی این کج‌فهمی‌ها‌، در هر بخش، پرسش‌نامه‌ای چند گزینه‌ای در رابطه با مفهوم آرایش الکترونی طراحی گردید. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و در میان 60 نفر از فراگیران پایه‌ی دهم دبیرستان سعدی از ناحیه‌ی 3 شهر اصفهان در سال تحصیلی 1404-1403 انجام گرفت. یافته‌ها: بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از این فراگیران در حداقل یکی از مفاهیم مورد بررسی دچار کج‌فهمی هستند. ترتیب پرشدن زیرلایه‌ها، موارد مستثنی از قاعده‌ی آفبا، ترتیب از دست‌دادن الکترون‌ها هنگام تشکیل کاتیون و یافتن آرایش الکترونی اتم خنثی از روی یون، از جمله موارد کج‌فهمی آشکار شده در میان این دسته از فراگیران در پژوهش پیش رو است. نتیجه‌گیری: استفاده از روش‌های نوین آموزشی به ویژه استفاده از تصاویر و ویدئوهای آموزشی که مفاهیم کتاب درسی را به شکل بصری در اختیار فراگیران قرار ‌می‌دهند، می‌تواند، گام موثری در جهت برطرف‌کردن برخی از این کج‌فهمی‌ها باشد. همچنین، استفاده از چهارچوب‌های مشخص و مرحله‌ای برای حل سؤال‌ها‌ و به‌ویژه مشارکت‌دادن فراگیران در بحث، از جمله دیگر راه‌کارهای پیشنهادی است. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4828.html پیشینه و اهداف: این پژوهش با هدف بررسی و مقایسه سه نرم‌افزار آزمایشگاه مجازی شیمی شاملCrocodile Chemistry 605 IrYdium Chemistry Lab و ChemLab Eval v3.0 انجام شد. روش‌ها‌: مقاله کاربردی حاضر از نوع پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی بوده و معیارهای ارزیابی شامل تنوع و تعداد آزمایش‌ها، کیفیت گرافیکی، دقت شبیه‌سازی، سهولت استفاده، امکانات آموزشی و ابزارهای در دسترس بود. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد نرم‌افزار Crocodile Chemistry 605 از نظر تنوع آزمایش‌ها، ابزارهای قابل استفاده، کیفیت گرافیکی و امکان طراحی آزمایش‌های جدید، برتری قابل توجهی نسبت به سایر نرم‌افزارها دارد و تجربه کاربری آسان‌تری ارائه می‌دهد. نرم‌افزار ChemLab Eval v3.0  با تمرکز بر آزمایش‌های تخصصی و توضیحات دقیق‌تر، مناسب آموزش‌های پیشرفته و دانشگاهی است، اما محدودیت‌هایی در تعداد آزمایش‌ها و گرافیک دارد. نرم‌افزار IrYdium Chemistry Lab در این مقایسه ضعیف‌تر عمل کرده و از لحاظ امکانات و دقت شبیه‌سازی محدودیت‌های بیشتری دارد. در زمینه آزمایش‌های کلیدی مانند تیتراسیون و واکنش‌های ردوکس، دو نرم‌افزار Crocodile و ChemLab نتایج قابل قبول و واضحی ارائه کردند، ولی تنها Crocodile توانست آزمایش تأثیر دما بر حلالیت را با دقت و گرافیکی مناسب اجرا کند. نتیجه‌گیری: در نهایت نرم‌افزار Crocodile Chemistry 605 به عنوان نرم‌افزار برتر انتخاب شد. نتایج این پژوهش می‌تواند راهنمای مفیدی برای معلمان، دانشجویان و پژوهشگران در انتخاب نرم‌افزارهای شبیه‌سازی مناسب جهت آموزش و یادگیری شیمی فراهم نماید. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4829.html پیشینه و اهداف: مدل‌سازی ریاضی به عنوان زبان گویای پدیده‌های شیمیایی نقشی محوری دارد. با این حال، شواهد حاکی از چالش‌های عمیق دانشجومعلمان شیمی، در به‌کارگیری مفاهیم ریاضی در سینتیک شیمیایی است. این پژوهش با هدف واکاوی کیفی و تبیین ریشه‌های شناختی این چالش‌ها در فرایند مدل‌سازی ریاضی انجام شد. روش‌ها‌:  مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی تفسیری (ون منن، ۱۹۹۰) انجام شده است. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، ۱۸ دانشجومعلم شیمی دانشگاه فرهنگیان آذربایجان شرقی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق همراه با پروتکل تفکر با صدای بلند جمع‌آوری و با روش تحلیل مضمون در شش گام رویکرد ون منن تحلیل شدند. اعتباربخشی از طریق بازخورد مشارکت‌کنندگان و توافق بین کدگذاران (کاپای کوهن = ۰٫۸۷) تأمین گردید. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها، شبکه‌ای درهم‌تنیده از چالش‌ها را در چهار مضمون اصلی آشکار ساخت: (۱) گسست بین تعریف ریاضی و درک پدیدارشناختی مشتق (شامل تفسیر نادرست نمودارها و ناتوانی در ارتباط‌سازی فیزیکی)؛ (۲) درک الگوریتمی و فاقد معنای فرایند خطی‌سازی (شامل نادیده‌گرفتن منطق انتگرالی آن)؛ (۳) ناتوانی در یک‌پارچه‌سازی و گفتگوی بین بازنمایی‌ها (شامل گسست بین بازنمایی جبری و هندسی)؛ (۴) تعارض بین شهود پدیدارشناختی و منطق مدل ریاضی (شامل مقاومت در برابر ثبات پارامترها و درک مکانیکی از وابستگی به دما). نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد، چالش‌های فراروی دانشجومعلمان شیمی صرفاً محاسباتی نیست، بلکه ریشه در موانع شناختی ساختاریافته‌ای دارد که با چارچوب نظری بازنمایی‌های چندگانه (انیسورث، ۱۹۹۹)، تغییر مفهومی (پوسنر و همکاران، ۱۹۸۲) و سازنده‌گرایی قابل تبیین است. هسته این مشکلات، شکاف بین تفکر ریاضی صوری و درک پدیدارشناختی از فرایندهای شیمیایی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری اساسی در برنامه درسی تربیت معلم با محوریت آموزش تلفیقی، به‌کارگیری راهبردهای مبتنی بر بازنمایی‌های چندگانه هدفمند و طراحی مداخلات آموزشی برای اصلاح مفاهیم جایگزین تأکید می‌ورزد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4863.html پیشینه و اهداف: کارورزی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی برنامه‌های تربیت معلم، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری نگرش و هویت حرفه‌ای دانشجو-معلمان دارد. باوجوداین، فرایند تحول نگرش دانشجو-معلمان شیمی نسبت به تدریس در بستر واقعی مدرسه کمتر به‌صورت عمیق کاویده شده است. هدف پژوهش حاضر، کشف و تحلیل چگونگی این تحول و تبیین نظری آن مبتنی بر تجربه کارورزی بود.روش‌ها‌: پژوهش با رویکرد کیفی و به روش نظریه‌پردازی زمینه‌محور بر اساس الگوی اشتراوس و کوربین (1998) انجام شد. داده‌ها با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته از ۱۳ دانشجو-معلم کارشناسی آموزش شیمی دانشگاه فرهنگیان گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. اعتبار یافته‌ها با بازبینی مستمر، مقایسه دائمی داده‌ها و غنای مفهومی مقوله‌ها تأمین گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد، کارورزی به‌مثابه بستری میدانی و تعاملی، تحولی ژرف در نگرش حرفه‌ای دانشجو-معلمان ایجاد و نقش معلم شیمی را بازتعریف می‌کند. مقوله‌های اصلی عبارت‌اند از: «شکاف میان تصور و واقعیت تدریس شیمی»، «تحول نگرش نسبت به نقش چندبعدی معلم»، «چالش‌های زیسته کلاس شیمی»، «تجربه‌های مثبت و لحظات کلیدی یادگیری»، «رشد شخصی و خودآگاهی حرفه‌ای»، «عوامل زمینه‌ای مؤثر بر تجربه تدریس» و «راهبردهای بهبود تربیت معلم و تدریس شیمی». نتیجه‌گیری: مقوله هسته‌ای پژوهش «بازسازی هویت حرفه‌ای معلم شیمی» بود که بیانگر فرایندی تدریجی، چندبعدی و مبتنی بر تجربه زیسته است. این فرایند در نتیجه مواجهه مستقیم با واقعیت‌های مدرسه، تعاملات انسانی، چالش‌های تدریس و تأمل حرفه‌ای شکل می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد، دوره‌های کارورزی، در صورت همراهی با حمایت آموزشی، بازخورد ساختاریافته و فرصت‌های تأمل‌محور، نقشی بنیادین در توسعه شایستگی‌ها و هویت حرفه‌ای معلمان آینده ایفا می‌کنند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_4867.html پیشینه و اهداف: بازنمایی‌های بصری در آموزش شیمی به دلیل ماهیت انتزاعی و غیرقابل مشاهده بسیاری از مفاهیم این علم، نقش مهمی در شکل‌گیری درک مفهومی و توسعه صلاحیت نمایشی فراگیران دارند. با وجود پژوهش‌های متعدد در این حوزه، اغلب مطالعات بر تسهیل درک مفاهیم متمرکز بوده‌اند و تحلیل نظام‌مند سطح شناختی درگیر در تعامل با بازنمایی‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی مطالعات آموزش شیمی با تمرکز بر کارکرد شناختی بازنمایی‌های بصری و استخراج شاخص‌هایی برای طراحی آموزشی بود. روش‌ها‌: این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد تحلیل محتوای هدایت‌شده انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات داوری‌شده حوزه آموزش شیمی بود که به بررسی بازنمایی‌های بصری پرداخته بودند. بر اساس معیارهای ورود از پیش تعیین‌شده، ۹ مطالعه انتخاب و متن آن‌ها به‌عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شد. ابزار تحلیل، چک‌لیست کدگذاری مبتنی بر طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم بود که به‌منظور شناسایی سطح شناختی درگیر در استفاده از بازنمایی‌ها به کار رفت. داده‌های استخراج‌شده بر اساس این چارچوب نظری طبقه‌بندی و تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که بیشتر مطالعات در سطوح «درک» و «کاربرد» متمرکز بوده‌اند و تنها حدود ۲۵ درصد آن‌ها به سطوح بالاتر شناختی مانند «تحلیل»، «ارزیابی» و «خلق» پرداخته‌اند. همچنین مشخص شد، کارکرد شناختی بازنمایی‌ها بیش از آنکه به تفاوت‌های جغرافیایی وابسته باشد، به بافت آموزشی و نحوه ادغام تصویر در فعالیت یادگیری مرتبط است. بر اساس سنتز یافته‌ها، مجموعه‌ای از شاخص‌های طراحی بازنمایی‌های بصری استخراج و در قالب چارچوبی پنج‌بعدی سازمان‌دهی شد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش می‌تواند، به طراحی هدفمند بازنمایی‌های بصری، ارتقای انسجام شناختی و تقویت صلاحیت نمایشی یعنی توانایی استفاده از بازنمای­‌ها در آموزش شیمی کمک کند. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_5026.html پیشینه و اهداف: آموزش شیمی، به دلیل ماهیت مفهومی و انتزاعی خود، همواره با چالش‌های شناختی و انگیزشی همراه است و بسیاری از دانش‌آموزان در این درس با کاهش باور به توانمندی و افت پایداری تحصیلی مواجه می‌شوند. آموزش راهبردهای خودتنظیمی تحصیلی به‌عنوان یکی از رویکردهای مؤثر یادگیری، می‌تواند، نقش مهمی در تقویت باورهای توانمندی دانش‌آموزان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی تحصیلی بر خودکارآمدی شیمی و سرسختی تحصیلی دانش‌آموزان پایه دهم انجام شد. روش‌ها‌: این پژوهش از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه‌ی آماری شامل دانش‌آموزان پایه‌ی دهم رشته علوم تجربی شهرستان پلدختر در سال تحصیلی ۱۴05–۱۴۰4 بود. نمونه‌گیری به روش در دسترس انجام شد و هر دو کلاس پایه‌ی دهم رشته‌ی علوم تجربی یک دبیرستان دخترانه دولتی در مطالعه شرکت کردند؛ یکی از کلاس‌ها به‌عنوان گروه آزمایش (32 نفر) و دیگری به‌عنوان گروه کنترل (30 نفر) در نظر گرفته شد. مداخله‌ی آموزشی شامل ۶ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای آموزش راهبردهای خودتنظیمی تحصیلی بود که به‌صورت تلفیقی توسط مشاور تحصیلی و دبیر شیمی اجرا شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس خودکارآمدی شیمی اوزون‌تیر‌یاکی و آیدین (2009) و پرسشنامه سرسختی تحصیلی بنی‌شک و لوپز (2005) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های t مستقل و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و با کنترل نمرات پیش‌آزمون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند و اندازه اثر نیز با استفاده از شاخص اتا اسکوئر جزئی گزارش شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین گروه آزمایش و کنترل در نمرات پس‌آزمون خودکارآمدی شیمی و سرسختی تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 > p). بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان می‌دهد، آموزش راهبردهای خودتنظیمی تحصیلی می‌تواند، به‌طور مؤثری به ارتقای خودکارآمدی شیمی و سرسختی تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_5116.html پیشینه و اهداف:الکتریسیته ساکن یکی از مفاهیم بنیادی علوم است که آموزش آن اغلب به تبیین‌های فیزیکی محدود می‌شود و نقش عوامل شیمیایی مؤثر بر اثر تریبوالکتریک کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. این موضوع می‌تواند، به شکل‌گیری درک سطحی و برخی کج‌فهمی‌های مفهومی در دانش‌آموزان منجر شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارزیابی مجموعه‌ای از فعالیت‌های آزمایشگاهی مبتنی بر کاوش‌گری در مبحث الکتریسیته ساکن با رویکرد میان‌رشته‌ای فیزیک و شیمی انجام شد تا زمینه‌ای برای تبیین عمیق‌تر این پدیده و تقویت ارتباط میان مفاهیم دو حوزه علمی فراهم شود. روش‌ها‌: این پژوهش از نوع توصیفی–پیمایشی و مبتنی بر طراحی آموزشی است. در این مطالعه، پنج فعالیت آزمایشگاهی مرتبط با اثر تریبوالکتریک با تأکید بر مفاهیمی نظیر قطبیت مولکولی، الکترونگاتیوی، ویژگی‌های سطحی مواد و عوامل محیطی طراحی شد. سپس پرسش­نامه‌ای محقق‌ساخته در اختیار گروهی از دبیران شیمی و فیزیک قرار گرفت تا فعالیت‌ها را از نظر ارزش آموزشی، هماهنگی با برنامه درسی، امکان اجرا، ایمنی، جذابیت و رویکرد پژوهش‌محور ارزیابی کنند. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که دبیران، فعالیت‌های طراحی‌شده را در تمامی مؤلفه‌های مورد بررسی مطلوب ارزیابی کردند. همچنین ارزیابی تفکیکی فعالیت‌ها نشان داد که برخی آزمایش‌ها از نظر قابلیت اجرا و انطباق با برنامه درسی و برخی دیگر از نظر تقویت رویکرد پژوهش‌محور و تفکر علمی دارای ظرفیت بیشتری هستند. از دیدگاه دبیران، این فعالیت‌ها می‌توانند، به ارتقای یادگیری مفهومی، افزایش مشارکت دانش‌آموزان و تقویت پیوند میان مفاهیم شیمی و فیزیک کمک کنند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که فعالیت‌های آزمایشگاهی طراحی‌شده ظرفیت مناسبی برای حمایت از آموزش میان‌رشته‌ای و یادگیری مبتنی بر کاوش در مبحث الکتریسیته ساکن دارند و می‌توانند به‌عنوان الگویی برای توسعه فعالیت‌های آزمایشگاهی در سایر مباحث علوم مورد استفاده قرار گیرند.   https://chemedu.cfu.ac.ir/article_5153.html پیشینه و اهداف: یادگیری مفاهیم شیمی به دلیل ماهیت انتزاعی آن برای بسیاری از دانش‌آموزان دشوار است و روش‌های سنتی تدریس گاه به درک سطحی مفاهیم منجر می‌شوند. از این‌رو استفاده از رویکردهای فعال یادگیری برای تقویت درک مفهومی ضروری است. آموزش مبتنی بر داربست‌سازی  با ارائه حمایت‌های تدریجی به هدایت فرایند یادگیری کمک می‌کند. هدف این پژوهش بررسی اثربخشی این رویکرد بر درک مفهومی دانش‌آموزان پایه یازدهم در مبحث سینتیک واکنش‌ها بود. روش‌ها‌: پژوهش حاضر کاربردی و با روش شبه‌آزمایشی و طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی شهر پلدختر در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که از میان آن‌ها دو کلاس به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. دو کلاس موجود به صورت تصادفی به گروه آزمایش (۳۰ نفر) و گروه کنترل (۳۲ نفر) تخصیص یافتند. ابزار پژوهش، آزمونی ۱۰ سوالی بود که روایی محتوایی آن با نظر 6 نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان و دبیران باتجربه تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ برابر 81/0 اثبات شد. آموزش گروه آزمایش طی سه جلسه ۹۰ دقیقه‌ای بر اساس راهبرد داربست‌سازی و با استفاده از پرسش‌های هدایتگر، کاربرگ‌ها و فلش‌کارت‌های آموزشی اجرا شد، در حالی که گروه کنترل آموزش رایج دریافت کرد. داده‌ها با آمار توصیفی و آزمون‌های من–ویتنی و ویلکاکسون تحلیل شدند. یافته‌ها: اگرچه هر دو گروه رشد معناداری در نمرات پس‌آزمون داشتند، اما میزان پیشرفت در گروه آزمایش به‌طور چشمگیری بیشتر بود. تحلیل بین‌گروهی تفاضل نمرات پیش و پس‌آزمون دو گروه، برتری معنادار (001/0> p) و اندازه اثر بزرگ (52/0= r) را برای روش داربست‌بندی در مقایسه با روش سنتی تأیید کرد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد، هرچند آموزش رایج توانست، منجر به یادگیری دانش‌آموزان شود، اما آموزش مبتنی بر داربست‌سازی با هدایت فعال فرایند یادگیری، تأثیر بیشتری در بهبود درک مفهومی دانش‌آموزان داشت. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_5193.html پیشینه و اهداف: آموزش سنتی شیمی، با تأکید بر حفظ طوطی‌وار مفاهیم و راه‌حل‌های از پیش تعیین‌شده، غالباً از پرورش تفکر واگرا و خلاقیت دانشجویان غافل می‌ماند. در مقابل، رویکردهای نوین یادگیری مبتنی بر مسئله با قراردادن دانشجویان در موقعیت‌های واقعی و مبهم، آنان را به جست‌وجوی راه‌حل‌های چندگانه و نوآورانه ترغیب می‌کنند. هدف این مقاله مروری، تحلیل مبانی نظری، شواهد تجربی و نمونه‌های عینی از کاربست آموزش مسئله‑محور برای تقویت خلاقیت در دوره‌های شیمی دانشگاهی است. روش‌ها: این پژوهش با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های مختلف اطلاعات علمی، به ویژه در یک دهه اخیر، با کلیدواژه‌های یادگیری مبتنی بر مسئله، خلاقیت و آموزش شیمی انجام شد. آنگاه، مقالاتی که بر اساس ارتباط مستقیم با آموزش شیمی و سنجش خلاقیت انتخاب و تحلیل شدند. یافته‌ها: مرور منابع به دست‌آمده نشان می‌دهد که طراحی مسئله‌های باز  و چندرشته‌ای در شیمی (مانند بهینه‌سازی سنتز سبز، شبیه‌سازی آلودگی آب با غلظت‌های نامعلوم، یا طراحی یک حسگر شیمیایی کم‌هزینه) به طور معناداری مؤلفه‌های سیالی، انعطاف‌پذیری و بسط ایده را افزایش می‌دهد. همچنین روش‌هایی همچون «مسئله‌محوری مبتنی بر پرسش متوالی»، «ارائه مسئله در قالب نقش‌آفرینی» و «تلفیق شبیه‌سازهای تعاملی با سناریوهای مسئله‌دار» بیش‌ترین تأثیر را بر خلاقیت دانشجویان داشته‌اند. علاوه بر این، مطالعات نشان می‌دهد که تغییر نقش استاد از انتقال‌دهنده به تسهیل‌گر و استفاده از ارزشیابی فرایند‑محور (مانند پوشه کار خلاقیت) به کاهش اضطراب ارزیابی و افزایش ریسک‌پذیری فکری دانشجویان کمک می‌کند. نتیجه‌گیری: آموزش مسئله‑محور در شیمی، اگر با مسئله‌های معنی‌دار و بستر ارزیابی منعطف همراه شود، می‌تواند، هم‌زمان با ارتقای یادگیری مفهومی، بستر پرورش خلاقیت علمی را فراهم آورد. پیشنهاد می‌شود، برنامه‌های درسی شیمی در دانشگاه فرهنگیان و سایر مراکز آموزش عالی، واحدهای «حل مسئله خلاق» را به صورت اجباری و با ارزشیابی کیفی بازتعریف کنند. همچنین طراحی بانک مسئله‌های باز ملی برای دروس مختلف شیمی، به‌ویژه شیمی عمومی ضروری به نظر می‌رسد. https://chemedu.cfu.ac.ir/article_5224.html پیشینه و اهداف: آموزش مفاهیم انتزاعی شیمی، به‌ویژه پیوند اشتراکی، به دلیل ماهیت میکروسکوپی همواره با چالش درک ناصحیح دانش‌آموزان روبه­رو بوده است. پژوهش‌های پیشین بر لزوم گذار از روش‌های سنتی به ابزارهای چندرسانه‌ای تاکید دارند. لذا هدف اصلی پژوهش حاضر، مطالعۀ تاثیر تدریس مبتنی بر ویدیوهای آموزشی و آزمایش‌های عینی در مقابل روش سخنرانی‌محور بر میزان یادگیری و درک مفهومی دانش‌آموزان در مبحث پیوند اشتراکی است تا ضرورت بهره‌گیری از تکنولوژی در ارتقای کیفیت آموزش تبیین گردد. روش‌ها‌: پژوهش حاضر شبه‌آزمایشی، با طرح تک‌گروهی و اندازه‌گیری مکرر بود. ۲۸ دانش‌آموز پایه نهم مدرسه سمیه منطقه اصلاندوز به‌صورت در دسترس انتخاب شدند و داده‌های ۲۷ نفر تحلیل شد. دانش‌آموزان ابتدا با روش سنتی و سپس با روش مدرن، شامل ویدئو، مدل‌سازی، فعالیت عملی و یادگیری مشارکتی، آموزش دیدند. پس از هر مرحله، آزمون کوتاه‌پاسخ هم‌سطح اجرا شد. داده‌ها با میانگین، انحراف معیار، آزمون t زوجی و اندازه اثر تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که میانگین نمرات دانش‌آموزان در روش مدرن (64/13) به طور معناداری بالاتر از روش سنتی (08/9) است. تحلیل آماری مقدار t معادل 46/4 و سطح معناداری 0021/0 را نشان داد. همچنین پاسخ‌های کامل افزایش و پاسخ‌های نادرست و بدون پاسخ کاهش یافتند. نتیجه‌گیری: روش مدرن با عینی‌سازی مفاهیم و افزایش مشارکت، یادگیری پیوند اشتراکی را بهبود داد. با توجه به نبود گروه کنترل، حجم نمونه محدود و احتمال اثر ترتیب اجرا، تفسیر و تعمیم نتایج باید با احتیاط انجام شود.